الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

199

تفسير مجمع البيان (فارسى)

1 - اين آيه در بارهء هر نوع امانتى است كه بدست انسان سپرده شود . خواه امانت الهى يعنى اوامر و نواهى او باشد و خواه امانت مردم از قبيل مال يا غير مال باشد اين قول از ابن عباس و ابى بن كعب و ابن مسعود و حسن و قتاده است . از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) نيز روايت شده است . 2 - زيد بن اسلم و مكعول و شهر بن حوشب و جبايى گويند : مقصود زمامداران است كه بفرمان خداوند بايد ملاحظهء حال مردم را داشته باشند و آنها را به راه دين و شريعت وادار كنند . اين مطلب هم از امام باقر ع و امام صادق ع روايت شده است . ايشان فرموده‌اند : خداوند هر يك از امامان را مامور مىسازد كه امر حكومت را به شخص بعد از خود واگذار كنند . و مؤيد آن اين است كه خداوند بعد از اين ، مردم را به اطاعت زمامداران مامور ساخته است . و از ائمه عليهم السلام روايت شده است كه : « دو آيه است كه يكى براى ما و يكى براى شماست خداوند مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها . . . سپس مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ . . . ( سوره نساء 59 اى مردم مؤمن خداوند و پيامبر و صاحبان امر خويش را اطاعت كنيد . البته اين قول ، داخل در قول اول است زيرا از جملهء امانتهاى الهى ائمهء بزرگوار هستند . لذا امام باقر ع فرمود : اداى نماز و زكات و روزه و حج ، امانت است و از جملهء امانتها دستورى است كه بواليان امر در بارهء تقسيم صدقات و غنائم و امور ديگرى كه حق رعيت بدانها تعلق مىگيرد ، داده شده است . بقدرى خداوند امر اطاعت را بزرگ شمرده كه فرموده است : « يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ » ( سوره غافر 19 يعنى او خيانت چشم‌ها را مىداند ) و فرموده است : « لا تَخُونُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ » ( سوره انفال 27 يعنى به خدا و پيامبر خيانت مكنيد ) و نيز فرموده است : « وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ » ( سوره آل عمران 75 يعنى برخى از اهل كتاب كسانى هستند كه اگر كيسه زرى را بامانت به ايشان بسپاريد به شما پس مىدهند ) . 3 - به پيامبر دستور مىدهد كه كليد كعبه را كه در روز فتح مكه از عثمان بن طلحه گرفته بود ، به او پس دهد زيرا پيامبر قصد داشت كليد را به عباس بدهد كه هم پرده‌دارى